Özet
Bir dergi bir araştırma makalesini yayımlanmak üzere kabul ettikten sonra makaleyi geri çekmek mümkündür; ancak bu süreç nadiren basittir ve karar asla hafife alınmamalıdır. Kabul, genellikle karşılıklı bir taahhüde işaret eder: yazar dergide yayımlamayı, dergi ise makaleye daha fazla zaman, kaynak ve itibar yatırmayı kabul eder. Etik açıdan geri çekme; araştırmada büyük hatalar, etik standartların ihlali, derginin yanlış beyanda bulunması veya çalışmanın mevcut hâliyle yayımlanması durumunda okuyucuları yanıltabileceğinin keşfedilmesi gibi ciddi durumlarla sınırlı tutulmalıdır. Diğer birçok durumda sorunlar, geri çekme yerine düzeltme, açıklığa kavuşturma veya kabul sonrası düzeltmeler yoluyla çözülebilir ve çözülmelidir.
Bu makale, kabul edilmiş bir makaleyi geri çekme kararının nasıl değerlendirileceğini açıklar; geçerli ve geçersiz nedenleri, makalenin yayın sürecindeki aşamasının önemini ve bunun yazarın mesleki itibarı üzerindeki olası sonuçlarını ana hatlarıyla ele alır. Editörlerle nasıl uygun şekilde iletişim kurulacağı, düzeltme yazıları veya güncellenmiş analizler gibi alternatif seçeneklerin ne zaman tercih edilebileceği ve geri çekmenin gerekli göründüğü bir duruma düşmekten nasıl kaçınılacağı konusunda pratik rehberlik sunar. Araştırmacılar konuya özen, şeffaflık ve hakemlerin ve editörlerin çalışmalarına saygıyla yaklaşarak hem bilimsel kaydın bütünlüğünü hem de akademik topluluktaki kendi itibarlarını koruyabilirler.
📖 Tam Uzunlukta (Daraltmak için tıklayın)
Bir Yayıncı Makaleyi Kabul Ettikten Sonra Araştırma Makalemi Geri Çekebilir miyim?
Çoğu araştırmacı için bir makaleyi dergiye göndermenin temel amacı basittir: çalışmalarının yayımlandığını görmek. Bir editörün kabul kararı, genellikle bir çalışma tasarlamayı, veri toplamayı ve analiz etmeyi, makaleyi yazıp gözden geçirmeyi ve hakem değerlendirmesine yanıt vermeyi içeren uzun ve zorlu bir sürecin son noktasıdır. Bu nedenle, bir makaleyi kabul edildikten sonra geri çekmek nadir görülür ve çoğu zaman etik kaygılarla çevrelenir. Bununla birlikte, yazarların yayının planlandığı şekilde ilerleyip ilerlememesi gerektiğinden şüphe duymaya başladığı durumlar ortaya çıkabilir. Geri çekmenin ne zaman haklı görülebileceğini, ne zaman uygunsuz olduğunu ve sürecin profesyonelce nasıl yürütüleceğini anlamak, günümüz yayıncılık ortamında yol alan her araştırmacı için büyük önem taşır.
1. Kabul Gerçekte Ne Anlama Gelir?
Geri çekmeyi değerlendirmeden önce, “kabul” ifadesinin genellikle ne anlama geldiğini anlamak önemlidir. Bir makaleyi dergiye gönderdiğinizde fiilen koşullu bir anlaşmaya girmiş olursunuz: dergi, hakem değerlendirmesinin ardından çalışmanızı kabul etmeye karar verirse, onu orada yayımlamayı taahhüt edersiniz. Bu anlayış, ilk gönderim aşamasında sözleşme diliyle nadiren resmîleştirilir; ancak akademik uygulamada geniş ölçüde kabul görür.
Bu taahhüdün gücü kısmen makalenizin yayımlanma sürecinde bulunduğu aşamaya bağlıdır:
- Koşullu kabul (hakem değerlendirmesinin ardından düzeltip yeniden gönderme): Editör, belirtilen düzeltmeler tamamlandığında derginin makaleyi memnuniyetle kabul edeceğini belirtebilir. Bu aşamada henüz resmî olarak taahhüt altına girmiş sayılmazsınız. Talep edilen değişiklikleri yapamayacağınıza veya yapmamanız gerektiğine karar verirseniz, bu fırsatı reddetme ve makaleyi geri çekme hakkına sahipsiniz.
- Resmî kabul: Açık bir kabul mektubu veya e-postası aldıktan ve sürece devam etmek istediğinizi teyit ettikten sonra karşılıklı taahhüt çok daha güçlü hâle gelir. Dergi üretim sürecini başlatır, bir sayıda veya çevrimiçi ilk yayımlama sırasındaki yerinizi belirler ve makaleyi yayıma hazırlamak için editoryal ve teknik kaynak yatırımı yapar.
Makale fiilî yayıma ne kadar yakınsa—metin düzenlemesi tamamlanmış, provalar kontrol edilmiş veya hatta erken çevrimiçi yayımlanmışsa—geri çekme işlemi o kadar ciddi hâle gelir. Bu durum takvimleri aksatır, emeği boşa harcar ve planlanan bir sayıda boşluklar oluşmasına yol açabilir. Bu nedenlerle editörler genellikle kabul sonrası geri çekmenin yalnızca en zorlayıcı koşullarla sınırlı olmasını bekler.
2. Geri Çekmeyi Değerlendirmek İçin Meşru Nedenler
Kabul edilmiş bir makaleyi geri çekmenin hem makul hem de etik açıdan gerekçelendirilebilir olduğu durumlar vardır. Bu durumlar neredeyse her zaman akademik kaydın bütünlüğünü korumayı veya zararı önlemeyi içerir. En yaygın geçerli nedenlerden bazıları şunlardır.
2.1 Ciddi Hataların Keşfedilmesi
Araştırmanızda hatalı kodlanmış bir veri kümesi, analizde temel bir hata, yanlış araçların kullanılması veya temel sonuçların yanlış yorumlanması gibi büyük bir kusur keşfederseniz, makalenin yayımlanıp yayımlanmaması gerektiğini haklı olarak sorgulayabilirsiniz. Sorulması gereken temel soru şudur: Düzeltme yapılsa bile yayımlanması okuyucuları yanıltır veya güvenilmez kanıtlar ortaya çıkarır mı?
Küçük hesaplama hataları, ifade sorunları veya açıklığa kavuşturulması gereken noktalar normalde revizyon, düzeltme yazıları veya eklerle ele alınabilir. Ancak hata temel bulguları veya sonuçları zayıflatıyorsa, makaleyi geri çekmek en sorumlu hareket tarzı olabilir.
2.2 Etik Kaygılar
Etik sorunlar, geri çekilme için bir başka güçlü gerekçedir. Örnekler şunlardır:
- çalışmanın kurumsal ya da dergi etik gerekliliklerine tam olarak uymadığını keşfetmek,
- bilgilendirilmiş onamın yetersiz olduğunu veya usulüne uygun belgelenmediğini fark etmek,
- savunmasız gruplara nasıl davranıldığı veya bu grupların nasıl raporlandığı konusunda sorunlar tespit etmek,
- veri kullanımının anlaşmaları, gizlilik yasalarını veya gizlilik yükümlülüklerini ihlal ettiğini fark etmek,
Bu kaygıların ideal olarak gönderimden çok önce tespit edilip ele alınmış olması gerekirdi. Bununla birlikte, etik her zaman önceliklidir. Etik açıdan sorunlu bir makalenin yayımlanmasına izin vermek, süreç ilerlemiş olsa bile onu geri çekmekten daha büyük zarar verir.
2.3 Derginin Yanlış Beyanları veya Sorunlu Uygulamaları
Bazı durumlarda yazarlar, kabulden sonra derginin beklendiği gibi işlemediğini fark eder. Sürecin ilerleyen aşamalarında gizli veya beklenmedik derecede yüksek yayın ücretleri getirilebilir ya da derginin hakemlik uygulamalarının ilan edilenden çok daha zayıf olduğu ortaya çıkabilir. Ağır durumlarda dergi yağmacı olabilir; kalite kontrolünden çok ücretleri önceliklendirebilir.
Bir derginin uygulamaları web sitesinde açıklanan standartlarla örtüşmüyorsa veya yeni bilgiler bu yayının akademik itibarınızı desteklemek yerine zedeleyeceğini ortaya koyuyorsa, geri çekilme haklı bir tepki olabilir. Bu gibi durumlarda, uyumsuzlukları belgelemek ve bunları editöre açık ve profesyonel bir şekilde iletmek önemlidir.
2.4 Tabloyu Kökten Değiştiren Yeni Kanıtlar
Bazen, kabulünüzden sonra çalışmanızın temellerini ciddi biçimde sarsan yeni araştırmalar yayımlanabilir. Örneğin, büyük ölçekli bir tekrarlama projesi temel bir ölçümün geçersiz olduğunu gösterebilir ya da yeni veriler kullandığınız yöntemin ciddi sınırlılıklarını ortaya çıkarabilir. Çoğu durumda bu tür gelişmeler, tartışma bölümünün gözden geçirilmesi veya sınırlılıklara ilişkin bir not eklenmesiyle ele alınabilir. Ancak yeni kanıtlar temel iddialarınızı kökten geçersiz kılıyorsa, güncelliğini yitirmiş veya yanıltıcı bir katkıyı yayımlamaktansa makaleyi geri çekmenin daha uygun olduğuna karar verebilirsiniz.
Temel nokta orantılılıktır: Değişiklikler, sorunları basit düzeltmelerin yeterince çözemeyeceği kadar kapsamlı olmalıdır.
3. Geri Çekmenin Uygun Olmadığı Durumlar
Bir makaleyi geri çekmek için meşru nedenler olduğu gibi, geri çekmenin uygunsuz, etik dışı veya her ikisi birden olduğu durumlar da vardır. Bunlar çoğu zaman kişisel çıkarı, başkalarının emeğine karşı adalet ve saygının önüne koymayı içerir.
3.1 Daha Prestijli Bir Derginin Peşinden Gitmek
Geri çekme talebinde bulunmanın en sorunlu nedenlerinden biri, makale kabul edildikten sonra, özellikle de başından beri plan bu olduğunda, makaleyi daha prestijli bir dergiye gönderme arzusudur. Bazen yazarlar, beklentilerinin ötesinde olumlu hakem değerlendirmeleri alır ve makalenin üst düzey bir dergi için “yeterince iyi” olabileceği sonucuna varır. Alternatif olarak, başka bir dergi gayriresmî olarak ilgi gösterebilir.
Çoğu durumda, daha prestijli bir yayın organına başvurmak için kabul edilmiş bir makaleyi geri çekmek etik dışı kabul edilir. Aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermek, saygın yayın organlarının neredeyse tamamında zaten yasaktır. Kabulü bir pazarlık kozu olarak kullanmak, makalenize zaman ayıran editöre, hakemlere ve dergi personeline saygısızlık eder.
3.2 Küçük Düzeltmeler veya Tercihlerdeki Değişiklikler
Hakemlerin önerdiği görece küçük düzeltmelere katılmadığınızda, makalenin çerçevesi hakkındaki fikrinizi değiştirdiğinizde veya çalışmayı farklı sunmuş olmayı dilediğinizde de geri çekme haklı değildir. Dergiler, yazarlardan metinlerini geliştirmelerini ve düzenlemelerini bekler; bu, normal yayımlama sürecinin bir parçasıdır. Talep edilen değişiklikler bilimsel kaydı temelden çarpıtmayacak veya etik sorumluluklarınızla çelişmeyecekse, bunlar makalenin tamamen geri çekilmesini gerektirmez.
3.3 Yazarlar Arasındaki Kurum İçi Anlaşmazlıklar
Ortak yazarlar arasındaki; katkı hakkı, yazarlık sırası veya yorumlar konusundaki anlaşmazlıklar, mümkün olan her durumda, tercihen gönderimden çok önce kurum içinde çözülmelidir. Yazarlar arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle, daha derin bir etik veya bilimsel gerekçe olmaksızın bir makaleyi geri çekmek nadiren tatmin edici bir çözümdür. Çoğu dergi, yazarlık sorunlarının makalenin geri çekilip başka bir yere yeniden gönderilmesi yerine, araştırma dürüstlüğü ofisleri veya bölüm arabuluculuğu aracılığıyla kurumsal düzeyde çözülmesini teşvik eder.
4. Geri Çekilmeye Alternatifleri İnceleme
Kabul edilmiş bir makaleyi geri çekmek ciddi bir adım olduğundan, yazarlar öncelikle daha hafif önlemlerin sorunu çözüp çözemeyeceğini değerlendirmelidir. Çoğu durumda editörler, makaleyi tamamen kaldırmak yerine değiştirmek veya bağlamlandırmak için sizinle birlikte çalışmaya isteklidir.
4.1 Revizyon ve Açıklığa Kavuşturma
Kaygınız argümanın açıklığı, tartışmanın çerçevelenmesi veya sınırlılıklar bölümünün kapsamıyla ilgiliyse, daha fazla revizyon çoğu zaman en iyi çözümdür. Kabulden sonra bile editörler, kabul edilen çalışmanın temel niteliğini değiştirmediği sürece hedefli değişikliklere izin verebilir.
4.2 Düzeltmeler, Yanlışlar ve Ekler
Hatalar kamuya açık bir düzeltme gerektirecek kadar ciddi, ancak çalışmanın tamamını geçersiz kılacak kadar önemli değilse, dergiler şunları yayımlayabilir:
- Belirli hataları düzeltmek için düzeltmeler veya yanlışlar yayımlanır;
- ekler, özgün yayının bazı yönlerini genişletmek veya açıklığa kavuşturmak için kullanılır.
Bu mekanizmalar, okuyucuların gerekli düzeltmeler veya güncellemeler konusunda bilgilendirilmesini sağlarken akademik kaydın korunmasına yardımcı olur.
4.3 Son Çare Olarak Geri Çekme Duyurusu
Makalenin güvenilirliğini ortadan kaldıran sorunlar yayından sonra keşfedilirse, önceden geri çekme yerine resmî bir geri çekme duyurusu daha uygun olabilir. Geri çekme duyuruları genellikle uydurma veriler, intihal veya ciddi yöntemsel hatalar gibi önemli sorunlar için kullanılır. Topluluğa, makalenin kanıt olarak kullanılmaması gerektiğini açıkça bildirir. Geri çekme süreci çoğunlukla dergiler tarafından başlatılır; ancak ciddi sorunlar keşfettiklerinde yazarlar da bunu talep edebilir.
5. Kabul Edilmiş Bir Makale Profesyonelce Nasıl Geri Çekilir
Dikkatlice düşündükten sonra geri çekilmenin gerekli olduğuna karar verirseniz, süreci profesyonel ve şeffaf bir şekilde yürütmeniz önemlidir.
- Hızlı hareket edin: Geri çekilmenin gerekli olduğuna kanaat getirir getirmez editörle iletişime geçin. Gecikmek yalnızca dergideki aksaklığı artıracaktır.
- Gerekçelerinizi açık ve dürüst biçimde açıklayın: Hatalar, etik sorunlar veya dergi uygulamalarıyla ilgili olup olmadığına bakılmaksızın, kısa ancak kesin bir açıklama sunun. Belirsiz veya savunmacı bir dil kullanmaktan kaçının.
- Editörün ve hakemlerin çabalarını takdir ettiğinizi belirtin: Makalenize ayırdıkları zaman ve gösterdikleri özen için teşekkürlerinizi ifade edin.
- Geri çekilmenin resmî olarak onaylanmasını talep edin: Değerlendirmeden ve varsa yayın sürecinin tüm aşamalarından geri çekildiğine dair yazılı onay alana kadar makaleyi başka bir yerde yayımlanmak üzere göndermeyin.
- Sonuçlara hazırlıklı olun: Bazı dergiler geç geri çekme için ücret talep edebilir ve editörler, kabul edilmiş makalelerini ikna edici nedenler olmaksızın geri çeken yazarların gelecekteki gönderimlerini değerlendirmeye isteksiz davranabilir.
Nazik ve iyi gerekçelendirilmiş bir mesaj, profesyonelliği gösterir ve yanlış anlaşılma veya itibarın zarar görmesi riskini azaltır.
6. Gelecekte Zor Geri Çekme Kararlarını Önleme
Kabul edilmiş bir makaleyi geri çekme ikileminden kaçınmanın en iyi yolu, bunu yapma ihtiyacının doğma olasılığını en aza indirmektir. Birkaç proaktif strateji yardımcı olabilir:
- Dergileri dikkatle seçin: Gönderimden önce editoryal uygulamaları, ücretleri, dizinlenme durumunu ve itibarı araştırın.
- Yazarlık ve çerçeveleme konusundaki anlaşmazlıkları erkenden çözün: Gönderimden önce yazarlık sırasını, hedef dergiyi ve temel argümanları kararlaştırın.
- Kapsamlı bir iç değerlendirme yapın: Bir dergiye göndermeden önce çalışma arkadaşlarınızdan makaleyi hatalar, etik kaygılar ve yöntemsel sağlamlık açısından eleştirel biçimde okumalarını isteyin.
- Literatürü güncel olarak takip edin: Çalışmanızın hâlâ güncel ve uygun bir bağlama oturtulmuş olduğundan emin olmak için gönderimden hemen önce ve yeniden değerlendirme sürecinde bir literatür taraması yapın.
Her sorun önceden öngörülemese de dikkatli hazırlık, daha sonra yayımı durdurmak zorunda hissetme olasılığınızı azaltır.
Sonuç: Dürüstlük, Sorumluluk ve Pratik Gerçeklikler Arasında Denge
Bir araştırma makalesini kabul edildikten sonra geri çekmek, kişisel dürüstlük, mesleki sorumluluk ve akademik yayımcılığın pratik gerçeklerinin kesiştiği noktada yer alan ciddi bir karardır. Kabul edilmiş bir makaleyi geri çekmek mümkündür, ancak bu işlem nadiren ve yalnızca yol açacağı aksaklığı haklı çıkaracak kadar güçlü nedenler olduğunda yapılmalıdır. Geçerli gerekçeler genellikle okuyucuları hatalı veya etik dışı araştırmalardan korumayı ya da derginin kendisiyle ilgili ciddi sorunlara yanıt vermeyi içerir. Diğer birçok durumda revizyon, açıklama veya yayımlama sonrası düzeltme; dürüstlük ile süreklilik arasında daha iyi bir denge sağlar.
Sonuç olarak yazarlar, neyi ve nerede yayımlamayı seçtiklerinden sorumlu olmaya devam eder. Düşünülerek alınmış, sağlam gerekçelere dayanan ve editörlere saygılı ve zamanında iletilen kararlar, akademik kaydın bütünlüğünü korumaya ve akademik yayımcılığın dayandığı ilişkileri sürdürmeye yardımcı olur.
